థైరాయిడ్ గ్రంథి అంటే ఏమిటి?

మెడలో సీతాకోకచిలుక ఆకారంలో ఉండే థైరాయిడ్ గ్రంథి శరీరంలోని అన్ని కణాల జీవక్రియలను (metabolism) నియంత్రిస్తుంది. ఇది T3 (ట్రైయోడోథైరోనిన్), T4 (థైరాక్సిన్) అనే హార్మోన్లను స్రవిస్తుంది. పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలకు థైరాయిడ్ సమస్యలు 5 నుండి 8 రెట్లు ఎక్కువగా వస్తాయని వైద్య పరిశోధనలు నిరూపించాయి. ముఖ్యంగా గర్భధారణ సమయంలో, ప్రసవానంతరం మరియు మెనోపాజ్ దశలో థైరాయిడ్ సమస్యలు ఎక్కువగా వస్తాయి.

థైరాయిడ్ రెండు రకాలు

హైపోథైరాయిడిజం అంటే థైరాయిడ్ గ్రంథి తక్కువ హార్మోన్లు స్రవించడం. హైపర్ థైరాయిడిజం అంటే అవసరానికి మించి ఎక్కువ హార్మోన్లు విడుదల చేయడం.

ముందస్తు హెచ్చరిక సంకేతాలు

1. నిరంతర అలసట మరియు నీరసం

తగినంత నిద్రపోయిన తర్వాత కూడా తీవ్రమైన అలసటగా అనిపించడం హైపోథైరాయిడిజం యొక్క మొదటి సంకేత. జీవక్రియ మందగించడం వల్ల శరీరంలో శక్తి తక్కువగా ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఇది కేవలం పని ఒత్తిడి వల్ల వచ్చే అలసటకు భిన్నంగా ఉంటుంది.

2. బరువులో అనూహ్య మార్పులు

ఆహారపు అలవాట్లలో మార్పు లేకుండానే బరువు పెరగడం హైపోథైరాయిడిజం సూచన. అదే విధంగా తినే అలవాటు తగ్గకుండా బరువు వేగంగా తగ్గడం హైపర్ థైరాయిడిజం లక్షణం. ఈ బరువు మార్పులు కేలరీ తీసుకోవడంతో సంబంధం లేకుండా జరుగుతాయి.

ఇవి కూడా చదవండి

• యుద్ధం చేసే ఉద్దేశం మాకు లేదు.. కానీ మా జోలికి వస్తే ఊరుకోం: పెజెష్కియాన్
• చెన్నై ఓటర్లకు డీఎంకే గాలం.. ‘సూపర్-6’ పేరుతో భారీ హామీలు!

3. ఋతుచక్రంలో మార్పులు

హైపోథైరాయిడిజంలో పీరియడ్స్ ఆలస్యం, అధిక రక్తస్రావం కనిపిస్తాయి. హైపర్ థైరాయిడిజంలో పీరియడ్స్ తక్కువ అవుతాయి లేదా పూర్తిగా ఆగిపోవచ్చు. థైరాయిడ్ హార్మోన్లు నేరుగా ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టెరాన్ హార్మోన్ల సమతుల్యతను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఇది వంధ్యత్వానికి కూడా దారితీయవచ్చు.

4. జుట్టు రాలడం మరియు చర్మ మార్పులు

జుట్టు పల్చబడటం, నెత్తిమీద అన్ని చోట్ల నుండి జుట్టు రాలడం హైపోథైరాయిడిజం సూచన. చర్మం పొడిగా, గరుకుగా, పాలిపోయినట్లు కనిపిస్తుంది. కనుబొమ్మల బయటి భాగం రాలడం ఒక ప్రత్యేక సంకేతం. హైపర్ థైరాయిడిజంలో చర్మం చమురుగా, తేమగా ఉంటుంది.

5. శరీర ఉష్ణోగ్రత సహనంలో తేడా

హైపోథైరాయిడిజంలో వ్యక్తికి ఎప్పుడూ చలిగా అనిపిస్తుంది, మిగతావారికి సాధారణంగా అనిపించే గదిలో కూడా ఒణుకు వస్తుంది. హైపర్ థైరాయిడిజంలో వేడిని తట్టుకోలేకపోవడం, అధిక చెమటలు పట్టడం కనిపిస్తాయి. ఇది జీవక్రియ వేగంలో మార్పు వల్ల జరుగుతుంది.

6. మానసిక ఆరోగ్య మార్పులు

హైపోథైరాయిడిజంలో నిరాశ, విచారం, మెదడు మందగించడం (brain fog), నిర్ణయాలు తీసుకోలేకపోవడం వంటివి కనిపిస్తాయి. హైపర్ థైరాయిడిజంలో అధిక ఆందోళన, చిరాకు, అస్థిరంగా అనిపించడం వస్తాయి. థైరాయిడ్ హార్మోన్లు మెదడులోని సెరోటోనిన్ స్థాయులను నేరుగా ప్రభావితం చేస్తాయి.

7. జీర్ణ వ్యవస్థ మార్పులు

హైపోథైరాయిడిజంలో మలబద్ధకం ఒక ప్రధాన లక్షణం, జీర్ణక్రియ మందగించడం వల్ల ఇది వస్తుంది. హైపర్ థైరాయిడిజంలో అతిసారం లేదా పదే పదే మలవిసర్జనకు వెళ్ళడం కనిపిస్తుంది. ఇవి థైరాయిడ్ పరీక్ష చేయించుకోవాల్సిన సంకేతాలు.

8. గుండె స్పందనలో మార్పు

హైపర్ థైరాయిడిజంలో గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం (tachycardia), గుండె గుభేల్మని కొట్టుకున్నట్లు అనిపించడం వస్తుంది. హైపోథైరాయిడిజంలో గుండె మందగా కొట్టుకోవడం (bradycardia) కనిపిస్తుంది. ఇవి తీవ్రమైన హృదయ సమస్యలకు దారితీయవచ్చు, కాబట్టి వెంటనే పరీక్ష చేయించుకోవాలి.

9. మెడలో వాపు మరియు మింగే ఇబ్బంది

మెడ ముందు భాగంలో వాపు లేదా గోయిటర్ కనిపించడం థైరాయిడ్ వ్యాధికి స్పష్టమైన సూచన. గొంతు బొంగురుపోవడం, మింగేటప్పుడు ఇబ్బంది కలగడం, శ్వాసలో ఇరుకుగా అనిపించడం వంటివి కూడా కనిపించవచ్చు.

10. కండరాల బలహీనత మరియు నొప్పి

హైపోథైరాయిడిజంలో కండరాలు బిగుసుకుపోవడం, మూసలు నొప్పి, కీళ్ల నొప్పి వస్తాయి. మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు కాళ్లు నీరసంగా అనిపించడం సాధారణ లక్షణం. హైపర్ థైరాయిడిజంలో కండరాలు బలహీనపడటం, ముఖ్యంగా భుజాలు, తొడలలో బలహీనత కనిపిస్తుంది.

ఈ పరీక్షలు చేయించుకోండి

TSH (Thyroid Stimulating Hormone) పరీక్ష మొదట చేయించుకోవాలి. TSH 0.4 నుండి 4.0 mIU/L మధ్య ఉండటం సాధారణం. అవసరమైతే Free T3, Free T4, యాంటీ-TPO యాంటీబాడీస్ పరీక్షలు కూడా చేయించాలి.

ఎవరికి ఎక్కువ ప్రమాదం

మొదటి డిగ్రీ బంధువులకు థైరాయిడ్ సమస్యలు ఉన్నవారు, ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధులున్నవారు, గర్భిణీలు మరియు ప్రసవించిన మహిళలు, 35 సంవత్సరాల పైబడిన వారు అధిక ప్రమాద వర్గంలో ఉంటారు.

ముఖ్య సూచన

పై లక్షణాలు రెండు వారాలకు పైగా కొనసాగితే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించి TSH పరీక్ష చేయించుకోండి. థైరాయిడ్ సమస్యను ముందుగా గుర్తించి సరైన చికిత్స తీసుకుంటే పూర్తిగా నిర్వహించవచ్చు. ఈ సమాచారం అవగాహన కోసం మాత్రమే, ఇది వైద్య సలహాకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.